Als u als notaris dacht dat u inmiddels wel wist hoe de Wwft werkte, dan heeft Brussel goed nieuws voor u: het wordt nóg leuker! Met ingang van 10 juli 2027 komt de Wwft te vervallen en komt daarvoor een nieuwe regeling in de plaats. Die regeling maakt onderdeel uit van een meer omvattend pakket: twee verordeningen (de AMLAR en de AMLR) en een nieuwe richtlijn (de AMLD6). Hierna volgt een kort overzicht van wat er – op hoofdlijnen – in deze nieuwe regelingen geregeld wordt.
AMLAR – Verordening (EU) 2024/1620
Onderdeel van het pakket is de AMLA-verordening waarmee een Anti-money laundering authority is opgezet, die moet gaan fungeren als een soort Europese ‘waakhond’ op AML-gebied. Dit onderdeel van het pakket is reeds in werking getreden: in juni 2025 is AMLA opgericht en heeft als thuisbasis Frankfurt.
AMLA oefent twee soorten toezicht uit: direct en indirect. Het directe toezicht heeft betrekking op – kort gezegd – instellingen binnen de EU die op witwasterrein als meest risicovol gelden. Daarnaast oefent AMLA dus ook indirect toezicht uit op de overige financiële instellingen en op niet-financiële instellingen. Onder die laatste categorie valt ook het notariaat. U hoeft echter niet bang te zijn dat u AMLA-mensen uit Frankfurt aan uw (kantoor)deur krijgt. Wél vervult AMLA een coördinerende en ondersteunende rol ten behoeve van de FIU’s binnen de EU, dus ook voor FIU-Nederland.
AMLD – Richtlijn (EU) 2024/1640
In deze richtlijn staan vereisten voor nationale registers, bijvoorbeeld het UBO-register. Omdat het een richtlijn is, moet deze nog wél worden geïmplementeerd in nationale wetgeving. Voor Nederland gebeurt dat door middel van de Implementatiewet ter voorkoming van witwassen en terrorismefinanciering. Behalve regels over (de instelling van) registers, wordt onder meer in AMLD6 ook het nationale toezicht en het takenpakket van FIU-Nederland uitgewerkt.
AMLR – Verordening (EU) 2024/1624
Het voor het notariaat belangrijkste onderdeel van het pakket is één van de twee verordeningen, namelijk de AMLR (Anti-Money Laundering Regulation). Een verordening heeft rechtstreekse werking, hetgeen betekent dat deze niet door de individuele lidstaten in nationale wetgeving hoeft te worden omgezet. Daarmee wordt uniformiteit bereikt bij de toepassing van antiwitwasmaatregelen in de lidstaten. Dat is ook wat men heeft beoogd.
In de preambule bij de AMLR valt namelijk te lezen dat witwassen zich vaak voordoet in een internationale context, hetgeen betekent dat sprake moet zijn van coördinatie en samenwerking. De AMLR moet zodoende bijdragen aan een effectievere bestrijding van witwassen.
Van belang is dat de AMLR géén overgangsrecht bevat. Dit betekent concreet dat op 10 juli 2027 ‘de knop omgaat’: de nieuwe regels zijn direct van toepassing. En dat kan effect hebben voor op dat moment al lopende dossiers. Mede om die reden is het van belang dat u zich nu al voorbereidt op de nieuwe AML-regels!
Hierna wordt een aantal in het oog springende onderdelen van de AMLR kort behandeld, zonder daarbij volledigheid te beogen.
Toepassingsbereik AMLR
De AMLR heeft het over ‘meldingsplichtige entiteiten’. Daaronder vallen ook notarissen. Net als in art. 1a lid 4 letter d Wwft wordt in de AMLR een opsomming gegeven van ‘soorten’ zaken die onder ‘AML-bereik’ vallen.
Dit lijkt op het overzicht dat de Wwft ons biedt. Echter, in de huidige opsomming in de Wwft valt ook expliciet het vestigen van een hypotheekrecht onder het toepassingsbereik van de Wwft. De AMLR vermeldt die handeling niet. Dit zou betekenen dat het vestigen van een losse hypotheek niet langer onder AML-bereik valt. Het is nog de vraag of dat daadwerkelijk zo bedoeld is.
Risicobeleid en risicomanagement
Instellingen zijn op grond van de AMLR verplicht om een ‘bedrijfsbrede risicobeoordeling’ te maken. Net als bij de huidige kantoorrisicoanalyse moet daarbij onder meer rekening worden gehouden met de SNRA en de NRA. Expliciet is in de AMLR geregeld dat daarin moet worden opgenomen de informatie afkomstig van bevoegde autoriteiten inzake risico’s op witwassen of terrorismefinanciering, evenals informatie over het cliëntenbestand.
Cliëntenonderzoek
De Wwft verplicht de notaris om cliëntenonderzoek uit te voeren. In art. 3 Wwft is een aantal minimale maatregelen vastgelegd dat altijd (!) moet worden genomen. Eén daarvan betreft de verplichting om het doel en de aard van de zakelijke relatie of transactie te beoordelen. In AMLR is dat ook opgenomen, maar toegevoegd is dat u het doel en de aard ook moet begrijpen. Hoewel dit een tekstuele toevoeging betreft ten opzichte van de huidige regeling, verwacht ik niet dat dat een voor de praktijk wezenlijk nieuwe verplichting gaat vormen. U moest namelijk al begrijpen wat u voor een cliënt deed en waarom.
Nieuw wordt wél dat op basis van de antiwitwasregelgeving nagegaan moet worden of de cliënt of de UBO onderworpen is aan gerichte financiële sancties. Momenteel staat dat niet in de Wwft maar in de Sanctiewet.
Daarnaast wordt het ook een verplichting om informatie te verzamelen over de aard van de activiteit van de cliënt, inclusief van hun arbeid of beroep. Dat is als zodanig nieuw, maar voor het notariaat niet per se een hele schokkende verandering (toevoeging). We moeten namelijk nu ook al nagaan of de transactie past bij de leeftijd en het economisch profiel. Bijvoorbeeld om te beoordelen of het doel van de transactie of de herkomst van de middelen vragen oproept.
Voor wat betreft het cliëntenonderzoek moet de AMLA uiterlijk op 10 juli 2026 met richtsnoeren komen over de risicovariabelen en risicofactoren waarmee u als notaris straks rekening moet houden als u een zakelijke relatie aangaat of een transactie uitvoert.
Net als nu schrijft de AMLR voor dat uit uw dossier moet blijken dat de door u genomen onderzoeksmaatregelen passend zijn gezien de aard van de transactie en de daarbij geconstateerde risico’s op witwassen of terrorismefinanciering.
Identificatie en verificatie
De AMLR schrijft voor dat de verificatie van de opgegeven identiteit van de cliënt of UBO moet gebeuren voordat de zakelijke relatie wordt aangegaan of een transactie wordt uitgevoerd. Onder de Wwft mag u als notaris de verificatie doen op het moment dat u ook moet voldoen aan de identificatieverplichting op grond van de Wet op het notarisambt. Een dergelijke uitzondering is niet opgenomen in de AMLR. Indien evenwel sprake is van een lager risico, dan mag het moment van verificatie ook later zijn, onder de voorwaarde dat het lagere risico dat uitstel ook rechtvaardigt. Bovendien is opgenomen dat uitstel van verificatie is toegestaan als dat noodzakelijk is om de normale bedrijfsvoering niet te verstoren, ook weer onder de voorwaarde dat sprake is van een laag risico.
UBO wordt ‘uiteindelijk begunstigde’ (25% of meer)
Waar wij nu nog spreken van de ‘uiteindelijk belanghebbende’ wordt dat vanaf 10 juli 2027 ‘uiteindelijk begunstigde’. De terminologie gaat dus wijzigen. Maar nog veel belangrijker is dat de welbekende grens van 25% wordt aangepast. Nu ben je UBO als je een belang hebt van meer dan 25%, maar dat wordt 25% of meer.
De AMLR geeft een definitie van ‘uiteindelijk begunstigde’. Dat kan zijn op grond van (direct of indirect) eigendomsbelang, óf op grond van (directe of indirecte) zeggenschap. Maar de toepassing van de verschillende gronden is toch best lastig. Het gaat het bestek van deze column te buiten om hier nader op in te gaan, maar dit zal voor de notariële praktijk toch enige studie vergen!
PEP
Net als onder huidige regeling dient het hoger leidinggevend personeel toestemming te verlenen voor het aangaan van een zakelijke relatie met, of een transactie uit voeren voor, een PEP. Nu verplicht de Wwft ons ook om onderzoek uit te voeren naar de bron van het vermogen van de PEP. De AMLR brengt in die verplichting een wijziging: er moeten passende maatregelen worden genomen om de bron vast te stellen van de vermogens-en geldmiddelen die bij de zakelijke relatie of transactie met een PEP worden gebruikt. Hoewel dat niet helemaal duidelijk is, lijkt die nieuwe formulering erop te duiden dat niet langer standaard onderzoek naar het hele vermogen verplicht is.
Terugmeldverplichting UBO
Onder de AMLR geldt ook weer de terugmeldverplichting voor ‘iedere discrepantie’ die u ziet in het UBO-register ten opzichte van uw eigen onderzoek. De termijn waarbinnen dat moet gebeuren wordt verlengd naar veertien dagen; deze bedraagt nu een week.
Er is echter wel een belangrijke uitzondering: indien het gaat om tikfouten of kleine onnauwkeurigheden dan kan in bepaalde omstandigheden worden afgezien van een terugmelding, mits dit geen gevolgen heeft voor de identificatie van de uiteindelijk begunstigde(n). Ook mag een terugmelding achterwege blijven wanneer de discrepantie het gevolg is van verouderde gegevens en de uiteindelijk begunstigden bekend zijn bij u als notaris op grond van een andere betrouwbare bron. Er mag dan ook geen reden zijn om te vermoeden dat sprake is van opzet om informatie achter te houden.
Wanneer sprake is van één van de uitzonderingen op de terugmeldverplichting, mag u als notaris uw cliënt vragen om zelf binnen veertien dagen alsnog voor juiste registratie te zorgen. Indien dat dan alsnog achterwege blijft, dan dient u alsnog een terugmelding te doen van de geconstateerde discrepantie.
Meldplicht FIU-Nederland
Onder de huidige regeling dient u als notaris een ongebruikelijke transactie te melden bij FIU-Nederland. Vanaf 10 juli 2027 dient u verdachte transacties te melden. Zo op het eerste gezicht lijkt dit een verzwaring met zich te brengen. Maar of dat ook daadwerkelijk het geval is, dat vraag ik mij af.
De meldplicht gaat dus gelden voor verdachte transacties. Maar ook pogingen daartoe en vermoedens die voortvloeien uit de onmogelijkheid om deugdelijk cliëntenonderzoek uit te voeren, activeren die meldplicht.
De AMLA moet uiterlijk op 10 juli 2027 richtsnoeren verstrekken met daarin indicatoren om te beoordelen of sprake is van verdachte activiteiten of gedragingen. Omdat de AMLR op diezelfde datum in werking treedt en niet in overgangsrecht is voorzien (zie hiervoor), hoop ik dat de AMLA (veel) eerder met die richtsnoeren komt.
Er gaat echter nog iets anders gebeuren dat erg belangrijk is. Als u een melding bij FIU-Nederland heeft gedaan van een verdachte transactie, dan dient u de reactie (of beter: verdere instructies) van FIU-Nederland af te wachten alvorens de transactie uit te mogen voeren. Die wachttermijn bedraagt in beginsel drie werkdagen na het moment van doen van de melding, mits er gedurende die termijn ook geen andere instructies van FIU-Nederland zijn ontvangen.
Conclusie
Hiervoor is een aantal onderwerpen uit het nieuwe AML-pakket besproken. Het is enkel bedoeld als een globale weergave van de komende wijzigingen. Het is zeker niet uitputtend bedoeld; er valt nog heel veel meer te vertellen over dit onderwerp.
Een onderwerp dat wellicht niet bij iedereen veel gejuich zal oproepen, maar wel waarmee we het zullen moeten doen. Bereid u goed voor!
